Fenobarbital: verschil tussen versies

Uit wikilab
Ga naar: navigatie, zoeken
k (1 revision(s))
 
(41 tussenliggende revisies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
Instellen en opvolgen fenobarbital- of primidonetherapie bij epilepsiepatiënten, minstens om de 6m of telkens het dier hervalt.
+
{{analyte
 +
|descr_nl = Fenobarbital
 +
|syn =
 +
|loinc = 3948-7
 +
|analyte_code = DFENOB
 +
|request_code = 2810
 +
|cat = Drugmonitoring
 +
|subcat =
 +
|sample_type = Serum (EDTA, Heparine)
 +
|sample_type_link= Serum
 +
|sample_volume = 300 µL (0.3 mL) serum/plasma
 +
|method = Immunochemiluminescentie
 +
|freq = ma-za
 +
|delay = zelfde dag
 +
|unit = mg/L
 +
|alt_unit = µmol/L
 +
|conv =  mg/L x 4.306 = µmol/L
 +
|}}
 +
{{dog}}
 +
==Indicaties==
 +
*Instellen en opvolgen fenobarbital- of primidonetherapie bij epilepsiepatiënten
 +
*Hervallen epilepsieaanvallen
 +
*Overdosis: slaperigheid, ataxie, polydipsie, polyfagie.
  
Gardenal
+
==Staalname==
 +
{{serum}}
  
Mysoline
+
'''Frequentie'''
 +
*na instellen van de therapie
 +
*hercontrole na 3m
 +
*routinecontrole vervolgens om de 6m.
 +
*na elke dosiswijziging
 +
*Bij het starten of wijzigen van de dosering 15 d (5 x t1/2) wachten vooraleer opnieuw een steady state bereikt wordt
  
Overdosis: slaperigheid, ataxie, polydipsie, polyfagie.
+
'''Tijdstip van afname'''
{| class="wikitable"
+
*toxiciteit: piekconcentratie, ie 4-6u na de laatste toediening
! Doelorganen
+
*hervallen: dalconcentratie, ie vlak voor de volgende toediening
| Drugmonitoring
+
*steady state onbekend: beide concentraties noodzakelijk
|-
+
*routinecontrole in steady state zonder klachten: één van beide volstaat. Tijdens steady state is er weinig verschil tussen piek en dal. Dalconcentratie theoretisch het meest geschikt om onderdosering te detecteren. Gebruik voor dezelfde patient in elk geval steeds hetzelfde meetpunt.
! Staal
+
| Serum
+
|-
+
! Minimum hoeveelheid
+
| 0.2ml
+
|-
+
! Methode
+
| Fluorescentie polarisatie immuno-assay
+
|-
+
! Resultaat
+
| zelfde dag
+
|}
+
Tijdstip
+
2-4w na instellen van de therapie en na elke dosiswijziging en 3m later.
+
De halfwaardetijd kan lang genoeg zijn om met één enkel staal vlak voor de volgende inname te volstaan, maar ook kort genoeg om de piekconcentratie nodig te hebben, i.e. 4-5 u na de laatste inname. Beide worden dus aangeraden.
+
  
Indien de patiënt niet hervalt volstaat een staal vlak voor de volgende inname en dit om de 6m.
 
 
==Referentie-interval==
 
==Referentie-interval==
 
{| class="wikitable"
 
{| class="wikitable"
Regel 39: Regel 51:
 
|-
 
|-
 
! Hond
 
! Hond
| 15
+
| 20
| 45
+
| 40
| µg/ml
+
| mg/L
 
|  
 
|  
| 65
+
| 86
| 194
+
| 172
 
| µmol/L
 
| µmol/L
 
|-
 
|-
Regel 50: Regel 62:
 
| 20
 
| 20
 
| 40
 
| 40
| µg/ml
+
| mg/L
 
|  
 
|  
 
| 86
 
| 86
Regel 59: Regel 71:
 
| 30
 
| 30
 
| 40
 
| 40
| µg/ml
+
| mg/L
 
|  
 
|  
 
| 129
 
| 129
Regel 65: Regel 77:
 
| µmol/L
 
| µmol/L
 
|}
 
|}
 +
Therapeutische concentratie bij monotherapie
 +
 
===Conversie===
 
===Conversie===
µg/ml x 4.306 = µmol/L
+
{{#widget:Unitconversion
 +
|name={{PAGENAME}}
 +
|conv= 4.306
 +
|dec=0
 +
|unit1=mg/L
 +
|unit2= µmol/L
 +
|}}
  
µmol/L x .2322 = µg/ml
 
Therapeutische concentratie bij monotherapie
 
 
== Interpretatie ==
 
== Interpretatie ==
Dosiscorrectie op basis van piek en dalconcentratie
+
Het bijstellen van de dosis kan op basis van een dubbelmeting (meest nauwkeurig) of op basis van een enkelvoudige meting (zie ook [[#Staalname]]).
Piek- en dalwaarde laten toe de halfwaardetijd te bereken voor de patiënt in kwestie wat enorme voordelen biedt voor het correct afstellen van de therapie.
+
  
t1/2 = 0.693 / -kel met
+
Indien geen respons ondanks een dalconcentratie binnen het therapeutisch bereik, mag men de dosis voorzichtig opdrijven met stapjes van 5 mg/L tot de maximum therapeutische concentratie of de beoogde respons bereikt wordt.
  
kel = helling van de rechte tussen dal (C2) en piekconcentratie (C1) of
+
Bij toxiciteit gaat men hetzelfde te werk maar in omgekeerde zin tot de minimum therapeutische concentratie ingesteld is.
kel = ln(C1/C2) / (t2-t1)
+
  
Indien t1/2 <36u of de piek- en dalconcentratie >25% verschillen wordt een 3x-daagse dosis aangeraden.
+
===Op basis van een enkelvoudige meting===
 +
{|style="width:100x;"
 +
|<pre>nieuwe dosis = (oude dosis x doelconcentratie) / gemeten concentratie</pre>
 +
|-
 +
| {{#widget:NewDoseCalc}}
 +
|}
 +
M.a.w. als de dosis verdubbelt, zal de bereikte plasmaconcentratie ook verdubbelen en vice versa.
  
Dosiscorrectie op basis van een enkelvoudige meting
+
===Op basis van piek- en dalconcentratie===
Indien geen respons ondanks een dalconcentratie binnen het therapeutisch bereik, mag men de dosis voorzichtig opdrijven met stapjes van 5 µg/ml tot de maximum therapeutische concentratie of de beoogde respons bereikt werd.
+
Met de piek- (C1) en de dalconcentratie (C2) kan men de eliminatieconstante k<sub>e</sub> en de halfwaardetijd (t<sub>1/2</sub>) berekenen aan de hand van volgende formules.
  
Bij toxiciteit gaat men hetzelfde te werk maar in omgekeerde zin totdat de minimum therapeutisch concentratie ingesteld is.
+
k<sub>e</sub> = ln(C1/C2) / (t2-t1)
  
De bereikte plasmaconcentratie kan afgeleid worden uit de volgende vergelijking:
+
t<sub>1/2</sub> = 0.693 / -k<sub>e</sub>
  
Nieuwe dosis = (Oude dosis x Beoogde concentratie) / Gemeten concentratie
+
{{#widget:PeakTroughPharmakoKinetics}}
  
M.a.w. als de dosis verdubbeld wordt, zal de bereikte plasmaconcentratie ook verdubbelen en vice versa.
+
Indien t<sub>1/2</sub> <36u of de piek- en dalconcentratie >25% verschillen wordt een 3x-daagse dosis aangeraden.
  
Bij het starten of wijzigen van eender welke dosisparameter moet men 15 d (5xt1/2) wachten vooraleer men opnieuw een steady state bereikt.
+
===KBr===
 +
Combinatie met KBr verbreedt het therapeutisch bereik (4-56 mg/L). Aangezien sommige honden enkel met KBr gebaat zijn, is er geen echte benedengrens voor de therapeutische fenobarbitalconcentratie igv combinatietherapie.
  
'''KBr''':
+
===Nevenwerkingen===
 +
Fenobarbital induceert leverenzymes (ALP, ALT) bij de meeste honden maar zelden bij de kat. Chronisch gebruik kan ook het serum albumine en cholesterol doen dalen hoewel ernstig leverfalen (icterus, cirrhose, encefalopathie) heel ongewoon is. Dosisvermindering is gewoonlijk voldoende om de leverenzymes te doen dalen. Bromide kan noodzakelijk zijn om de epilepsie-aanvallen onder controle te houden.
 +
 
 +
==Farmacologie==
 +
Fenobarbital verhoogt de aanvaldrempel en verlaagt de elektrische activiteit van de aanvalfocus door de werking van [[wikipedia:GABA | GABA]] te versterken. Het geleidingsvermogen in de neurone voor Cl-ionen wordt hierdoor verhoogd evenals de noodzakelijke depolarisatiepotentiaal. Een effect dat vermoedelijk slechts bij hoge concentraties een belangrijke rol speelt is dat tevens de Ca-influx in de zenuwcellen verminderd wordt waardoor de release van neurotransmitters afneemt.<ref>{{Riviere}}</ref>
  
Combinatie met KBr verbreedt het therapeutisch bereik (4-56 µg/ml). Aangezien sommige honden enkel met KBr gebaat zijn, is er geen echte benedengrens voor de therapeutische fenobarbitalconcentratie igv combinatietherapie.
 
  
 
{|class="wikitable"
 
{|class="wikitable"
Regel 103: Regel 129:
 
|Primidone
 
|Primidone
 
|-
 
|-
!Absorptie oraal
+
!Absorptie oraal
Distributie
+
 
|hond 0.7 l/kg
 
|hond 0.7 l/kg
 
|idem
 
|idem
 
|-
 
|-
 
!Halfwaardetijd
 
!Halfwaardetijd
|32-75 u
+
|24-40 u
 
|6.1 u
 
|6.1 u
 
|-
 
|-
Regel 117: Regel 142:
 
|-
 
|-
 
!Dosis hond
 
!Dosis hond
|2 mg/kg 2x/d
+
|2.5 mg/kg 2x/d
 
|11-25 mg/kg 1-2x/d
 
|11-25 mg/kg 1-2x/d
 
|-
 
|-
Regel 126: Regel 151:
 
|}
 
|}
  
'''Nevenwerkingen''':
+
==Referenties==
 
+
{{Reflist}}
Fenobarbital induceert leverenzymes (ALP, ALT) bij de meeste honden maar zelden bij de kat. Chronisch gebruik kan ook het serum albumine en cholesterol doen dalen hoewel ernstig leverfalen (icterus, cirrhose, encefalopathie) heel ongewoon is. Dosisvermindering is gewoonlijk voldoende om de leverenzymes te doen dalen. Bromide kan noodzakelijk zijn om de epilepsie-aanvallen onder controle te houden.
+
 
[[Category:LabWijzer]]
 
[[Category:LabWijzer]]

Huidige versie van 29 nov 2014 om 11:20

Benamingen en codes
Omschrijving Fenobarbital
Synoniemen
Loinc 3948-7
Code DFENOB
Aanvraagcode 2810
Afname en methode
Staal Serum (EDTA, Heparine)
Min volume (?) 300 µL (0.3 mL) serum/plasma
Methode Immunochemiluminescentie
Rapportering
Rubriek Drugmonitoring
Frequentie ma-za
Doorlooptijd zelfde dag
Eenheid mg/L
Alt. Eenheid µmol/L
Conversie mg/L x 4.306 = µmol/L
Dog.svg

Indicaties

  • Instellen en opvolgen fenobarbital- of primidonetherapie bij epilepsiepatiënten
  • Hervallen epilepsieaanvallen
  • Overdosis: slaperigheid, ataxie, polydipsie, polyfagie.

Staalname

Serumtube


Frequentie

  • na instellen van de therapie
  • hercontrole na 3m
  • routinecontrole vervolgens om de 6m.
  • na elke dosiswijziging
  • Bij het starten of wijzigen van de dosering 15 d (5 x t1/2) wachten vooraleer opnieuw een steady state bereikt wordt

Tijdstip van afname

  • toxiciteit: piekconcentratie, ie 4-6u na de laatste toediening
  • hervallen: dalconcentratie, ie vlak voor de volgende toediening
  • steady state onbekend: beide concentraties noodzakelijk
  • routinecontrole in steady state zonder klachten: één van beide volstaat. Tijdens steady state is er weinig verschil tussen piek en dal. Dalconcentratie theoretisch het meest geschikt om onderdosering te detecteren. Gebruik voor dezelfde patient in elk geval steeds hetzelfde meetpunt.

Referentie-interval

Laag Hoog Eenheid Laag SI Hoog SI SI eenheid
Hond 20 40 mg/L 86 172 µmol/L
Kat 20 40 mg/L 86 172 µmol/L
Paard 30 40 mg/L 129 172 µmol/L

Therapeutische concentratie bij monotherapie

Conversie

Fenobarbital mg/L  x   =  µmol/L
 =   / 


Interpretatie

Het bijstellen van de dosis kan op basis van een dubbelmeting (meest nauwkeurig) of op basis van een enkelvoudige meting (zie ook #Staalname).

Indien geen respons ondanks een dalconcentratie binnen het therapeutisch bereik, mag men de dosis voorzichtig opdrijven met stapjes van 5 mg/L tot de maximum therapeutische concentratie of de beoogde respons bereikt wordt.

Bij toxiciteit gaat men hetzelfde te werk maar in omgekeerde zin tot de minimum therapeutische concentratie ingesteld is.

Op basis van een enkelvoudige meting

nieuwe dosis = (oude dosis x doelconcentratie) / gemeten concentratie
Oude dosis NIeuwe dosis
Gemeten concentratie
Doelconcentratie

M.a.w. als de dosis verdubbelt, zal de bereikte plasmaconcentratie ook verdubbelen en vice versa.

Op basis van piek- en dalconcentratie

Met de piek- (C1) en de dalconcentratie (C2) kan men de eliminatieconstante ke en de halfwaardetijd (t1/2) berekenen aan de hand van volgende formules.

ke = ln(C1/C2) / (t2-t1)

t1/2 = 0.693 / -ke

Piekconcentratie Eliminatieconstante
Dalconcentratie Halfwaardetijd
Tijdsverschil (in uren)

Indien t1/2 <36u of de piek- en dalconcentratie >25% verschillen wordt een 3x-daagse dosis aangeraden.

KBr

Combinatie met KBr verbreedt het therapeutisch bereik (4-56 mg/L). Aangezien sommige honden enkel met KBr gebaat zijn, is er geen echte benedengrens voor de therapeutische fenobarbitalconcentratie igv combinatietherapie.

Nevenwerkingen

Fenobarbital induceert leverenzymes (ALP, ALT) bij de meeste honden maar zelden bij de kat. Chronisch gebruik kan ook het serum albumine en cholesterol doen dalen hoewel ernstig leverfalen (icterus, cirrhose, encefalopathie) heel ongewoon is. Dosisvermindering is gewoonlijk voldoende om de leverenzymes te doen dalen. Bromide kan noodzakelijk zijn om de epilepsie-aanvallen onder controle te houden.

Farmacologie

Fenobarbital verhoogt de aanvaldrempel en verlaagt de elektrische activiteit van de aanvalfocus door de werking van GABA te versterken. Het geleidingsvermogen in de neurone voor Cl-ionen wordt hierdoor verhoogd evenals de noodzakelijke depolarisatiepotentiaal. Een effect dat vermoedelijk slechts bij hoge concentraties een belangrijke rol speelt is dat tevens de Ca-influx in de zenuwcellen verminderd wordt waardoor de release van neurotransmitters afneemt.[1]


Fenobarbital Primidone
Absorptie oraal hond 0.7 l/kg idem
Halfwaardetijd 24-40 u 6.1 u
Steady state 14-16 d 14-16 d
Dosis hond 2.5 mg/kg 2x/d 11-25 mg/kg 1-2x/d
Dosis kat idem niet aangeraden

Referenties

  1. Veterinary Pharmacology and Therapeutics; Jim E. Riviere & Mark G. Papich; 2009; ISBN 9780813820613