Hemolyse - Bewerkingsoverzicht

Wikilab op 15 dec 2014 om 17:46

2014-12-15T17:46:48Z

Wikilab: Heeft deze versie voor vertaling gemarkeerd

2014-12-15T17:20:18Z

Heeft deze versie voor vertaling gemarkeerd

Wikilab op 15 dec 2014 om 17:20

2014-12-15T17:20:07Z

Wikilab: 1 revision

2014-01-22T14:55:51Z

1 revision

Wikilab: /* Hoe hemolyse voorkomen */

2013-08-24T17:22:57Z

‎Hoe hemolyse voorkomen

Nieuwe pagina

==Definitie==
Het vrijkomen van bestanddelen uit bloedcellen in het serum of plasma.

Dit wordt na centrifugatie duidelijk aan de rode verkleuring van serum of plasma en wordt veroorzaakt door hemoglobine afkomstig uit rode bloedcellen. Lekkage van intracellulaire stoffen kan zich ook voordoen zonder hemoglobinevrijzetting en -verkleuring (bvb. bij bewaring van bloed boven maar dicht bij het vriespunt). Ook bij lyse van thrombocyten en WBC komen interfererende stoffen vrij.

Van alle vormen van interferentie beïnvloedt hemolyse het grootste aantal analyses.<ref>{{#pmid: 18852856}}</ref>

{| class="wikitable" border="0"
|-
| [[File:hemolyse0.jpg|200px|link=]]
| [[File:hemolyse1.jpg|200px|link=]]
| [[File:hemolyse2.jpg|200px|link=]]
|-
| H-Index: L=12 R=23, niet
| H-Index: L=12 R=94, zwak
| H-Index: L=12 R=420, sterk
|}

==Interferentiemechanismen==
Hemolyse kan zowel verhoging als verlaging veroorzaken afhankelijk van de gemeten parameter en de aangewende meetmethode.

====Efflux van intercellulaire stoffen====
Bestanddelen die zich in belangrijke mate in RBC bevinden kunnen de serum/plasmaconcentratie sterk beïnvloeden.

Voorbeelden hiervan zijn
* [[AST]]
* [[ALT]]
* [[Folaat]]
* [[Fosfaat]]
* [[Kalium]]
* [[Ijzer]]
* [[LDH]]
* [[Magnesium]]

====Optische interferentie====
[[File:Hb_extinsion.gif|right]]
Het lichtabsorptiepatroon van hemoglobine vertoont een piek bij een golflengte van 415 nm en tussen 540 en 570 nm. De waargenomen verhoging of verlaging van een resultaat is afhankelijk van de methode (golflengte waarbij de parameter gemeten wordt) en de concentratie van het analyticum zelf. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij:

*[[Amylase]]
*[[Cholinesterase]]
*[[GGT]]

====Chemische, biochemische en immunologische interferentie====
Intracellulaire stoffen kunnen interfereren met de meetreactie. Voorbeelden hiervan zijn:
*[[Fructosamine]]: dmv NBT-methode is vals verhoogd. Hemoglobine reduceert net zoals fructosamine nitroblue tetrazolium (NBT). <ref>{{#pmid:1811101}}</ref>
*[[CK]] is vals verhoogd. Erythtrocytair adenylaatkinase interfereert met de methode. Tot op zeker hoogte wordt dit voorkomen door de toevoeging van een selectieve inhibitor. Bij massief hemolyische stalen kan het resultaat gecorrigeerd worden door hemoglobine te bepalen op het serum wetende dat de bepaling 10 U/L toeneemt per 0.1 g/dL Hgb. <ref>{{#pmid:2916906}}</ref>
*[[Bilirubine totaal|Bilirubine]]: Het peroxidatieve effect tgv auto-oxidatie van hemoglobine verbreekt de diazo-bilirubine binding die zorgt voor de kleurreactie waardoor de bilirubinemeting al naargelang de precieze samenstelling van het diazo-reagens licht tot drastisch verlaagd.<ref>{{#pmid:6619741}}</ref>

==Hoe wordt hemolyse gedetecteerd==
Vanaf 300 mg/L (0.3 g/L) hemoglobine is hemolyse zichtbaar met het blote oog.

Telkens het staal over de biochemische analyzer loopt, wordt een bichromatische [[wikipedia: Absorbance|absorbantiemeting]] uitgevoerd op het staal na verdunning met fysiologisch water. Na meting bij een golflengte van 570 en bij 600 nm eventueel gecorrigeerd voor absorptie door [[lipemie]] wordt een H(emolyse)-index berekend. Voor elke parameter door het instrument uitgevoerd is er een maximale H-index gedefinieerd waarbij de meting nog betrouwbaar is. Indien deze overschreden wordt, wordt het resultaat als onuitvoerbaar gerapporteerd.

Een tabel met H-, L- en I-indexen voor de door ons toegepaste methodes voor een groot aantal biochemische bepalingen is [[Interferentie tabel|hier]] raadpleegbaar.

Voor stalen die niet over het biochemietoestel lopen, wordt er geen H-index berekend en wordt hemolyse dus niet automatisch gerapporteerd.

Een verschil tussen [[MCHC]] en [[CHCM]] van >1.9 g/dL. in een [[EDTA|EDTA-volbloed staal]] wijst op lipemie en/of hemolyse.

==Kan men voor hemolyse corrigeren==
Ja en nee. Voor efflux van intracellulaire bestanddelen of chemische interferentie kan men uiteraard niet corrigeren. Men kan immers niet weten welk aandeel er in het serum of plasma aanwezig was en hoeveel er uit de cellen is uitgetreden. Optische interferentie wordt tot op zeker hoogte gecompenseerd door een tweede meting uit te voeren van het reactiemengsel maar op een andere golflengte die niet beïnvloed wordt door de reactie zelf. Deze procedure wordt sample blanking of kortweg blanking genoemd.

==Hoe hemolyse voorkomen==
[[File:tube_invert.svg|link=|right]]
*Vermijd moeilijke bloedafname en '''meervoudige punctie'''. Desgevallend wordt ook vloeistof uit het omgevend weefsel mee opgezogen. Dit veroorzaakt thrombocytenaggregatie, verhoging van kalium en in erge gevallen een vervroegde stolling.
*Vermijd overdreven '''onderdruk'''. Dit beschadigt de opgezogen cellen en doet bloedvaten collaberen.
*Indien niet via een vacuumsysteem gewerkt wordt, haal de '''naald van de spuit''' bij het vullen van de tubes.
*Laat het bloed '''voorzichtig langs de rand van de tube lopen'''.
*Alle tubes (ook [[Serum|serumtubes]]!) dienen goed maar '''voorzichtig gemengd''' te worden door ze minimaal 5 maal volledig te zwenken. Niet of te zwak mengen veroorzaakt stolsels, schudden veroorzaakt hemolyse.
*'''Afcentrifugeren''' en scheiden van serum of plasma. Langdurig contact tussen stolsel en serum resp. cellen en plasma vergroot de kans op interferenties. Wanneer men een [[Serum|serum separator tube]] of [[Heparine|heparine separator tube]] afcentrifugeert komt de gel tussen serum resp. plasma en cellen te zitten waarmee uitwisseling van stoffen tussen beide zones uitgesloten is. Gebruikt men afnametubes zonder deze gel dan moet het serum/plasma overgegoten worden in een nieuwe droge buis of epje.
*'''Te lang en/of te hard centrifugeren''' veroorzaakt eveneens hemolyse: de richtlijnen voor serumcollectie bedragen 1000-1200 g gedurende 10-15 minuten. Hoe een centrifuge instellen? [[Centrifugeren|lees hier]].
*Gebruik bij '''vogels en reptielen''' [[heparine|heparine-tubes]] aangezien EDTA hemolyse kan veroorzaken.<ref>{{#pmid:9638624}}</ref>

==Referenties==
<ref>{{:ISBN 9783527323074}}</ref>
{{Reflist}}

[[Category:Staalname]]

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 Hemolyse kan zowel verhoging als verlaging veroorzaken afhankelijk van de gemeten parameter en de aangewende meetmethode.
-====Efflux van intercellulaire stoffen==== <!--T:6-->
+===Efflux van intercellulaire stoffen=== <!--T:6-->
 Bestanddelen die zich in belangrijke mate in RBC bevinden kunnen de serum/plasmaconcentratie sterk beïnvloeden.
@@ Regel 38: / Regel 38: @@
 * [[Magnesium]]
-====Optische interferentie==== <!--T:8-->
+===Optische interferentie=== <!--T:8-->
 [[File:Hb_extinsion.gif|right]]
 Het lichtabsorptiepatroon van hemoglobine vertoont een piek bij een golflengte van 415 nm en tussen 540 en 570 nm. De waargenomen verhoging of verlaging van een resultaat is afhankelijk van de methode (golflengte waarbij de parameter gemeten wordt) en de concentratie van het analyticum zelf. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij:
@@ Regel 47: / Regel 47: @@
 *[[GGT]]
-====Chemische, biochemische en immunologische interferentie==== <!--T:10-->
+===Chemische, biochemische en immunologische interferentie=== <!--T:10-->
 Intracellulaire stoffen kunnen interfereren met de meetreactie. Voorbeelden hiervan zijn:
 *[[Fructosamine]]: dmv NBT-methode is vals verhoogd. Hemoglobine reduceert net zoals fructosamine nitroblue tetrazolium (NBT). <ref>{{#pmid:1811101}}</ref>

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 <translate>
-==Definitie==
+==Definitie== <!--T:1-->
 Het vrijkomen van bestanddelen uit bloedcellen in het serum of plasma.
 Dit wordt na centrifugatie duidelijk aan de rode verkleuring van serum of plasma en wordt veroorzaakt door hemoglobine afkomstig uit rode bloedcellen. Lekkage van intracellulaire stoffen kan zich ook voordoen zonder hemoglobinevrijzetting en -verkleuring (bvb. bij bewaring van bloed boven maar dicht bij het vriespunt). Ook bij lyse van thrombocyten en WBC komen interfererende stoffen vrij.
 Van alle vormen van interferentie beïnvloedt hemolyse het grootste aantal analyses.<ref>{{#pmid: 18852856}}</ref>
 {| class="wikitable" border="0"
 |-
@@ Regel 18: / Regel 21: @@
 |}
-==Interferentiemechanismen==
+==Interferentiemechanismen== <!--T:5-->
 Hemolyse kan zowel verhoging als verlaging veroorzaken afhankelijk van de gemeten parameter en de aangewende meetmethode.
-====Efflux van intercellulaire stoffen====
+====Efflux van intercellulaire stoffen==== <!--T:6-->
 Bestanddelen die zich in belangrijke mate in RBC bevinden kunnen de serum/plasmaconcentratie sterk beïnvloeden.
 Voorbeelden hiervan zijn
 * [[AST]]
@@ Regel 34: / Regel 38: @@
 * [[Magnesium]]
-====Optische interferentie====
+====Optische interferentie==== <!--T:8-->
 [[File:Hb_extinsion.gif|right]]
 Het lichtabsorptiepatroon van hemoglobine vertoont een piek bij een golflengte van 415 nm en tussen 540 en 570 nm. De waargenomen verhoging of verlaging van een resultaat is afhankelijk van de methode (golflengte waarbij de parameter gemeten wordt) en de concentratie van het analyticum zelf. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij:
 *[[Amylase]]
 *[[Cholinesterase]]
 *[[GGT]]
-====Chemische, biochemische en immunologische interferentie====
+====Chemische, biochemische en immunologische interferentie==== <!--T:10-->
 Intracellulaire stoffen kunnen interfereren met de meetreactie. Voorbeelden hiervan zijn:
 *[[Fructosamine]]: dmv NBT-methode is vals verhoogd. Hemoglobine reduceert net zoals fructosamine nitroblue tetrazolium (NBT). <ref>{{#pmid:1811101}}</ref>
@@ Regel 48: / Regel 53: @@
 *[[Bilirubine totaal|Bilirubine]]: Het peroxidatieve effect tgv auto-oxidatie van hemoglobine verbreekt de diazo-bilirubine binding die zorgt voor de kleurreactie waardoor de bilirubinemeting al naargelang de precieze samenstelling van het diazo-reagens licht tot drastisch verlaagd.<ref>{{#pmid:6619741}}</ref>
-==Hoe wordt hemolyse gedetecteerd==
+==Hoe wordt hemolyse gedetecteerd== <!--T:11-->
 Vanaf 300 mg/L (0.3 g/L) hemoglobine is hemolyse zichtbaar met het blote oog.
 Telkens het staal over de biochemische analyzer loopt, wordt een bichromatische [[wikipedia: Absorbance|absorbantiemeting]] uitgevoerd op het staal na verdunning met fysiologisch water. Na meting bij een golflengte van 570 en bij 600 nm eventueel gecorrigeerd voor absorptie door [[lipemie]] wordt een H(emolyse)-index berekend. Voor elke parameter door het instrument uitgevoerd is er een maximale H-index gedefinieerd waarbij de meting nog betrouwbaar is. Indien deze overschreden wordt, wordt het resultaat als onuitvoerbaar gerapporteerd.
 Een tabel met H-, L- en I-indexen voor de door ons toegepaste methodes voor een groot aantal biochemische bepalingen is [[Interferentie tabel|hier]] raadpleegbaar.
 Voor stalen die niet over het biochemietoestel lopen, wordt er geen H-index berekend en wordt hemolyse dus niet automatisch gerapporteerd.
 Een verschil tussen [[MCHC]] en [[CHCM]] van >1.9 g/dL. in een [[EDTA|EDTA-volbloed staal]] wijst op lipemie en/of hemolyse.
-==Kan men voor hemolyse corrigeren==
+==Kan men voor hemolyse corrigeren== <!--T:16-->
 Ja en nee. Voor efflux van intracellulaire bestanddelen of chemische interferentie kan men uiteraard niet corrigeren. Men kan immers niet weten welk aandeel er in het serum of plasma aanwezig was en hoeveel er uit de cellen is uitgetreden. Optische interferentie wordt tot op zeker hoogte gecompenseerd door een tweede meting uit te voeren van het reactiemengsel maar op een andere golflengte die niet beïnvloed wordt door de reactie zelf. Deze procedure wordt sample blanking of kortweg blanking genoemd.
-==Hoe hemolyse voorkomen==
+==Hoe hemolyse voorkomen== <!--T:17-->
 [[File:tube_invert.svg|link=|right]]
 *Vermijd moeilijke bloedafname en '''meervoudige punctie'''. Desgevallend wordt ook vloeistof uit het omgevend weefsel mee opgezogen. Dit veroorzaakt thrombocytenaggregatie, verhoging van kalium en in erge gevallen een vervroegde stolling.
@@ Regel 73: / Regel 82: @@
 *Gebruik bij '''vogels en reptielen''' [[heparine|heparine-tubes]] aangezien EDTA hemolyse kan veroorzaken.<ref>{{#pmid:9638624}}</ref>
-==Referenties==
+==Referenties== <!--T:18-->
 </translate>
 <ref>{{:ISBN 9783527323074}}</ref>
@@ Regel 79: / Regel 88: @@
 <translate>
 [[Category:Staalname]]
 </translate>

← Oudere versie	Versie van 22 jan 2014 om 14:55
(geen verschil)